Μαθήματα Γ΄Εξαμήνου

Υποχρεωτικά Μαθήματα

13Φ07: Αττική Κωμωδία (Αριστοφάνης)

Ανδρέας Φουντουλάκης, αναπληρωτής καθηγητής

Διδακτικός στόχος του μαθήματος

 

Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με σύγχρονες ερευνητικές τάσεις γύρω από την αρχαία ελληνική κωμωδία και η εμβάθυνση σε επιλεγμένα αριστοφανικά έργα. Το μάθημα θα έχει τη μορφή παράδοσης, ενώ παράλληλα οι φοιτητές θα αναλάβουν την εκπόνηση εργασιών. Μέσα από την ερμηνευτική ανάλυση συγκεκριμένων αριστοφανικών κειμένων και την εξέταση θεμάτων σχετιζόμενων με την αριστοφανική κωμωδία οι φοιτητές θα είναι σε θέση να αξιοποιήσουν ερευνητικά σύγχρονα δεδομένα και μεθοδολογικά εργαλεία που σχετίζονται με τη μελέτη της κωμωδίας του Αριστοφάνη, καθώς και να αντιμετωπίσουν ποικίλα ζητήματα κριτικής και ερμηνείας του αριστοφανικού κειμένου.

 

 

Περιεχόμενο του διδασκόμενου μαθήματος

 

  • Σύγχρονες ερευνητικές τάσεις σχετικά με τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής κωμωδίας.
  • Ερμηνευτική ανάλυση εκτεταμένων αποσπασμάτων από τους Βατράχους του Αριστοφάνη και μικρότερων αποσπασμάτων από τις Θεσμοφοριάζουσες και τις Νεφέλες. Μέσα από την ανάλυση αυτή θα αναδειχθούν και θα συζητηθούν τα ακόλουθα θέματα:
    1. Παράδοση και κριτική του κειμένου του Αριστοφάνη.
    2. Δραματική τεχνική, κωμικός λόγος, σκηνική παρουσίαση και πρόσληψη της κωμωδίας του Αριστοφάνη.
    3. Αριστοφανική κωμωδία, αρχαιοελληνική θρησκεία και τελετουργία.
    4. Αριστοφανική κωμωδία, ρητορική και λογοτεχνική κριτική.
    5. Αριστοφανική κωμωδία, κοινωνία και πολιτική.
    6. Διακειμενικότητα, χιούμορ, σάτιρα, διακωμώδηση, ρεαλισμός και φαντασία στην κωμωδία του Αριστοφάνη.
    7. Κωμωδία και άλλα λογοτεχνικά είδη.
    8. Αριστοφανική κωμωδία και κοινωνικό φύλο.
  • Ανάθεση εκπόνησης εργασιών. Κατευθυντήριες γραμμές και οδηγίες.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

 

Α. Εκδόσεις κειμένων

 

Wilson, N.G. (ed.), Aristophanis Fabulae, vols. I-II (Oxford, 2007)

 

Βάτραχοι

Dover, K.J. (ed.), Aristophanes: Frogs (Oxford, 1993)

Κατσούρης, Α.Γ. (εκδ.), Αριστοφάνης: Βάτραχοι (Ιωάννινα, 1998)

Sommerstein, A.H. (ed.), The Comedies of Aristophanes: Frogs (Warminster, 1996)

Stanford, W.B. (ed.), Aristophanes: The Frogs, 2nd edn. (London, 1963)

 

Θεσμοφοριάζουσες

Austin, C., Olson, S.D. (eds.), Aristophanes: Thesmophoriazusae (Oxford, 2004)

Sommerstein, A.H. (ed.), The Comedies of Aristophanes: Thesmophoriazusae (Warminster, 1994)

 

Νεφέλες

Dover, K.J. (ed.), Aristophanes: Clouds (Oxford, 1968)

Sommerstein, A.H. (ed.), The Comedies of Aristophanes: Clouds (Warminster, 1982)

 

Β. Μελέτες

 

Akrigg, B., Tordoff, R. (eds.), Slaves and Slavery in Ancient Greek Comic Drama (Cambridge, 2013)

Bakola, E., Prauscello, L., Telò, M. (eds.), Greek Comedy and the Discourse of Genres (Cambridge, 2013)

Biles, Z.P., Aristophanes and the Poetics of Competition (Cambridge, 2011)

Bowie, A.M., Αριστοφάνης: Μύθος, Τελετουργία και Κωμωδία, μετ. Π. Μοσχοπούλου, επιμ. Α. Μαρκαντωνάτος (Αθήνα, 1999)

Cartledge, P., Ο Αριστοφάνης και το Θέατρο του Παραλόγου, μετ. Λ. Ταχμαζίδου, επιμ. Μ. Κεκροπούλου (Αθήνα, 2006)

Clements, A., Aristophanes’ Thesmophoriazusae: Philosophizing Theatre and the Politics of Perception in Late Fifth-Century Athens (Cambridge, 2014)

Compton-Engle, G., Costume in the Comedies of Aristophanes (Cambridge, 2015)

Dearden, C.W., The Stage of Aristophanes (London, 1976)

Διαμαντάκου-Αγάθου, Κ., Στην Αρχαία Κωμική Ενδοχώρα: Εισαγωγή στη Σημειολογία του Χώρου και του Χρόνου στο Θέατρο του Αριστοφάνη, πρόλ. P. Thiercy (Αθήνα, 2007)

Dobrov, G.W., Brill’s Companion to the Study of Greek Comedy (Leiden and Boston, 2010)

Dover, K.J., Η Κωμωδία του Αριστοφάνη, μετ. Φ.Ι. Κακριδής (Αθήνα, 1981)

Edmonds III, R.G., Myths of the Underworld Journey: Plato, Aristophanes, and the “Orphic” Gold Tablets (Cambridge, 2012)

Finnegan, R., Women in Aristophanes (Amsterdam, 1995)

Fontaine, M., Scafuro, A.C. (eds.), The Oxford Handbook of Greek and Roman Comedy (Oxford, 2014)

Φουντουλάκης, Α., Αναζητώντας τον Διδακτικό Μένανδρο: Μια Προσέγγιση της Κωμωδίας του Μενάνδρου και μια Διερεύνηση της Σαμίας (Αθήνα, 2004)

Griffith, M., Aristophanes’ Frogs (Oxford, 2013)

Harriott, R.M., Aristophanes: Poet and Dramatist (London and Sydney, 1986)

Henderson, J., The Maculate Muse: Obscene Language in Attic Comedy (New Haven, 1975)

Holzhausen, J., Paideía oder Paidiá. Aristoteles und Aristophanes zur Wirkung der griechischen Tragödie (Stuttgart, 2000)

Κατσής, Γ.Δ. (επιμ.), Θάλεια: Δεκαπέντε Μελετήματα για τον Αριστοφάνη (Αθήνα, 2007)

Konstan, D., Greek Comedy and Ideology (New York, 1995)

Κωτίδου-Πετράκη, Ν.Β., Ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης στους Βατράχους του Αριστοφάνη (Θεσσαλονίκη, 2002)

Lada-Richards, I., Initiating Dionysus: Ritual and Theatre in Aristophanes’ Frogs (Oxford, 1999)

MacDowell, D.M., Aristophanes and Athens: An Introduction to the Plays (Oxford, 1995)

Nichols, P., Aristophanes’ Novel Forms: The Political Role of Drama (Atlanta, London, Sydney, 1998)

Παππάς, Θ.Γ., Μαρκαντωνάτος, Α.Γ. (επιμ.), Αττική Κωμωδία: Πρόσωπα και Προσεγγίσεις, εισαγ. Δ. Ιακώβ (Αθήνα, 2011)

Παππάς, Θ.Γ., Ο Φιλόγελως Αριστοφάνης, 2η έκδ. (Αθήνα, 1996)

Παππάς, Θ.Γ., Αριστοφάνης: Ο Ποιητής και το Έργο του (Αθήνα, 2016)

Parker, L.P.E., The Songs of Aristophanes (Oxford, 1997)

Revermann, M., Comic Business: Theatricality, Dramatic Technique and Performance Contexts of Aristophanic Comedy (Oxford, 2006)

Revermann, M. (ed.), The Cambridge Companion to Greek Comedy (Cambridge, 2014)

Rothwell, Jr, K.S., Nature, Culture, and the Origins of Greek Comedy: A Study of Animal Choruses (Cambridge, 2010)

Ruffell, I., Politics and Anti-Realism in Athenian Old Comedy (Oxford, 2011)

Russo, C.F., Aristophanes: An Author for the Stage, trans. of Aristofane autore di teatro (London and New York, 1994)

Segal, E. (ed.), Oxford Readings in Aristophanes (Oxford, 1996)

Sidwell, K., Aristophanes the Democrat: The Politics of Satirical Comedy during the Peloponnesian War (Cambridge, 2009)

Sifakis, G.M., Parabasis and Animal Choruses: A Contribution to the History of Attic Comedy (London, 1971)

Silk, M.S., Aristophanes and the Definition of Comedy (Oxford, 2000)

Slater, N.W., Spectator Politics: Metatheatre and Performance in Aristophanes (Philadelphia, 2002)

Taaffe, L.K., Aristophanes and Women (London and New York, 1993)

Thiercy, P., Aristophane: Fiction et dramaturgie (Paris: 1986)

Thiercy, P., Menu, M. (eds.), Aristophane: La langue, la scène, la cité. Actes du colloque de Toulouse 17-19 mars 1994 (Bari, 1997)

Willi, A., The Languages of Aristophanes: Aspects of Linguistic Variation in Classical Attic Greek (Oxford, 2003)

Willi, A. (ed.), The Language of Greek Comedy (Oxford, 2002)

Wilson, N.G., Aristophanea: Studies on the Text of Aristophanes (Oxford, 2007)

13Φ08: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία (Ευριπίδης)

Ανδρέας Μαρκαντωνάτος, αναπληρωτής καθηγητής
Σκοπός του μαθήματος είναι η εμβάθυνση στη μελέτη της ευριπίδειας δραματουργίας μέσα από τη δειγματική ανάλυση είτε του τραγικού έργου Ἄλκηστις είτε του τραγικού έργου Ἡρακλῆς. Η ερμηνευτική προσπέλαση του επιλεγέντος δράματος πλαισιώνεται από σύντομη εισαγωγή στα κυριότερα χαρακτηριστικά του ευριπίδειου θεάτρου, καθώς επίσης η προσέγγιση σημαντικών πτυχών του σχετικού μύθου συνοδεύεται από τη διεξοδική διερεύνηση πιθανών διακειμενικών και ειδολογικών συσχετισμών και μετασχηματισμών. Η ερμηνευτική αποτίμηση του έργου θα ακολουθήσει την ευθύγραμμη πορεία της σκηνικής δράσης, σταθμεύοντας σε κύρια και καίρια επεισόδια και λυρικά άσματα, με στόχο την εξοικείωση των σπουδαστών με τους πυρηνικούς θεματικούς άξονες της θεατρικής πράξης και ευρύτερα με τον διεθνή κριτικό προβληματισμό, ο οποίος αναπτύχθηκε την τελευταία εικοσαετία αναφορικά με κεφαλαιώδη ζητήματα που άπτονται της πλοκής, του ήθους των χαρακτήρων και του πάθους των ρητορικών συγκρούσεων. Οι φοιτητές παρακαλούνται να προμηθευθούν πριν από την έναρξη των παραδόσεων το αρχαίο κείμενο ή/και μία τουλάχιστον υπομνηματισμένη έκδοση του προταθέντος ευριπίδειου έργου. Σκόπιμο είναι να τονιστεί ότι το έτερο μη διδαχθέν έργο θα εξεταστεί μόνο μεταφραστικά κατά τις γραπτές εξετάσεις του Γ΄ Εξαμήνου. Η ενδεικτική βιβλιογραφία που παρατίθεται πιο κάτω αποσκοπεί στο να αποτελέσει γόνιμη αφόρμηση, προκειμένου οι σπουδαστές να αναζητήσουν περαιτέρω ενημέρωση σχετικά με τις νεότερες εξελίξεις στο πεδίο της μελέτης όχι μόνο της Ἀλκήστιδος και του Ἡρακλέους του Ευριπίδη αλλά και γενικότερα του αττικού θεάτρου.

(α) Ἄλκηστις

Conacher, D. J. (19932), Euripides: Alcestis (Γουόρμινστερ).

Dale, A. M. (1954), Euripides: Alcestis (Οξφόρδη).

Ιακώβ, Δ. Ι. (2012), Ευριπίδης Άλκηστη.  Ερμηνευτική Έκδοση, τόμ. Ι-ΙΙ (Αθήνα).

Luschnig, C. A. E. & H. M. Roisman (2003), Euripides’ Alcestis: With Notes and Commentary (Νόρμαν).

Markantonatos, A. (2013), Euripides’ Alcestis: Narrative, Myth, and Religion (Βερολίνο & Νέα Υόρκη).

Parker, L. P. E. (2007), Euripides: Alcestis (Οξφόρδη).

Slater, N. W. (2013), Euripides: Alcestis (Λονδίνο).

Thorburn, J. E. (2002), The Alcestis of Euripides, with Introduction, Translation, and Commentary (Λιούιστον).

Χουρμουζιάδης, Ν. (2008), Ευριπίδου Άλκηστις.  Εισαγωγή, Μετάφραση, Σημειώσεις (Αθήνα).

(β) Ἡρακλῆς

Barlow, S. (1996), Euripides: Heracles (Γουόρμινστερ).

Bond, G. (1981), Euripides: Heracles (Οξφόρδη).

Γιόση, Μ. (2014), Ευριπίδης, Ηρακλής.  Εισαγωγή, Μετάφραση, Σχόλια (Αθήνα).

Griffiths, E. (2006), Euripides: Heracles (Λονδίνο).

Halleran, M. R. (1988), The Heracles of Euripides: Translated with Introduction, Notes, and Interpretative Essay (Κέμπριτζ Μασσ.).

Mirto, S. (20062), Euripide Eracle: Introduzione, traduzione e note (Μιλάνο).

Papadopoulou, T. (2005), Heracles and Euripidean Tragedy (Κέμπριτζ).

Wilamowitz-Moellendorff, U. von (1959), Euripides Herakles, 3 τόμ. (Ντάρμστατ).

13Φ09: Κείμενα Ύστερης Αρχαιότητας

Ορέστης Καραβάς, Επίκουρος Καθηγητής

 

Isabelle Gassino, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Σκεπτικό μαθήματος

Το εν λόγω μάθημα θα έχει τη μορφή reading course. Στην αρχή του εξαμήνου θα μοιραστούν πέντε αντιπροσωπευτικά κείμενα της εποχής, πεζά ή ποιητικά και οι φοιτητές θα καλούνται κάθε φορά να προετοιμάζουν κάποιο από αυτά, ολόκληρο ή απόσπασμά του. Στο μάθημα θα γίνεται η ανάλυση, όπου θα υπογραμμίζονται και θα αναδεικνύονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της λεγόμενης Β΄ Σοφιστικής, της τόσο παρεξηγημένης νέας αναγέννησης των αρχαιοελληνικών γραμμάτων. Για το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017 επιλέχθηκαν έργα από τους δύο πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες.

 

Πλάνο του διδασκόμενου μαθήματος

 

-Εισαγωγή: η Β΄ Σοφιστική – γνωρίσματα και βασικοί αντιπρόσωποι (3 ώρες)

-Αίλιος Αριστείδης, Λόγος 17: Σμυρναϊκὸς πολιτικός (6 ώρες)

-Δίων Χρυσόστομος, Λόγος 52: Περὶ τῶν Φιλοκτήτου τόξων (6 ώρες)

-Πλούταρχος, Συγκρίσεως Ἀριστοφάνους καὶ Μενάνδρου ἐπιτομή (6 ώρες)

-Βάβριος, Μυθίαμβοι 75, 103 και 108 (3 ώρες)

-Λουκιανός, Ζεὺς τραγῳδός (12 ώρες)

-Επίλογος: μετά τη Β΄ Σοφιστική (3 ώρες)

Γενικά:

L. Pernot, Η Ρητορική στην Αρχαιότητα, ελλ. μετάφρ. Ξ. Τσελέντη, Αθήνα: Δαίδαλος-Ι. Ζαχαρόπουλος, 2005.

Swain, Hellenism and Empire. Language, Classicism, and Power in the Greek World, AD 50-250, Oxford: Clarendon Press, 1996.

Τ. Whitmarsh, Greek Literature and the Roman Empire. The Politics of Imitation, Oxford University Press, 2001.

T. Whitmarsh, Η Δεύτερη Σοφιστική, ελλ. μετάφρ. Ε. Καρακάσης, Αθήνα: Δαίδαλος-Ι. Ζαχαρόπουλος, 2013.

 

Αίλιος Αριστείδης:

Pernot, La rhétorique de l’éloge dans le monde gréco-romain, 2 τόμοι, Paris: Institut d’Etudes Augustiniennes, 1993.

 

Δίων Χρυσόστομος:

Ο. Καραβάς, «Η αρχαία ελληνική τραγωδία στην ύστερη αρχαιότητα», στο Α. Μαρκαντωνάτος-Χ. Τσαγγάλης (επιμ.), Αρχαία Ελληνική Τραγωδία: Θεωρία και Πράξη, Αθήνα: Gutenberg, 2008, σελ. 239-264.

 

Πλούταρχος:

Di Florio, Il confronto tra Aristofane e Menandro (compedio), Napoli: M. D’Auria Editore, 2008.

 

Βάβριος:

Hopkinson, Greek Poetry of the Imperial Period: an Anthology, Cambridge University Press, 1994.

 

Λουκιανός:

Cönen, Lukian Zeus Tragodos: Überlieferungsgeschichte, Text und Kommentar, Meisenheim am Glan: A. Hain, 1977.

Επιλογή ανάμεσα σε 

13ΦΕ05: Γραμματικοί και Σχολιαστές της Αλεξανδρινής Περιόδου

Βασίλειος Κωνσταντινόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής

 

 

 

Αθανάσιος Ευσταθίου, αναπληρωτής καθηγητής

Σύντομα περισσότερες πληροφορίες

ή 

13ΦΕ06: Μέση-Νέα Κωμωδία

Μαργαρίτα Σωτηρίου, λέκτορας

 

 

 

Μαρία Γεωργούση, μεταδιδάκτωρ

σύντομα περισσότερες πληροφορίες

 

Share This